Rada Europy

Rada Europy powstała 5 maja 1949 roku, jako twór utworzony dla ochrony praw człowieka i demokracji. Jest organizacją niezależną od Unii Europejskiej i niesłusznie myli się ją z Radą Europejską czy też Radą Unii Europejskiej.

Rada Europy powstała w wyniku podpisania przez 10 państw (Belgię, Danię, Francję, Holandię, Irlandię, Luksemburg, Norwegię, Szwecję, Wielką Brytanię i Włochy) Traktatu Londyńskiego. Siedzibą Rady jest Strasburg we Francji.

Jednym najbardziej znanych i znaczących posunięć Rady Europy jest ustalenie w 1953 roku Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w skrócie “Konwencja Europejska” lub EKPC), na mocy której włączone w Radę państwa zobowiązują się do zagwarantowania i ochrony podstawowych praw człowieka (m.in. prawo do życia, zakaz tortur, niewolnictwa, pracy przymusowej, zakaz karania bez ustawy, wolność myśli, słowa, sumienia i zrzeszania się, prawo do skutecznego środka odwoławczego i inne).

Głównymi organami Rady Europy są: Komitet Ministrów (organ zarządzający złożony z ministrów spraw zagranicznych państw członkowskich), Zgromadzenie Parlamentarne (organ doradczy – parlamentarzyści delegowani przez parlamenty narodowe), Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Europy (organ doradczy), Sekretarz Generalny Rady Europy (teraz: Terry Davis – sekretarz wybierany jest przez Zgromadzenie Parlamentarne). W ramach Rady Europy działa również szereg innych instytucji, które jednak nie mają charakteru jej organów, np. Europejski Trybunał Praw Człowieka (organ Europejskiej Konwencji Praw Człowieka), Europejski Komitet Zapobiegania Torturom (organ Europejskiej Konwencji do spraw zapobiegania torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu) i inne.

Skład członkowski Rady Europy (wraz z datą akcesji): Belgia, Dania, Francja, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Norwegia, Szwecja, Wielka Brytania, Włochy, Grecja (9 sierpnia 1949), Turcja (9 sierpnia 1949), Islandia (9 marca 1950), Niemcy (13 lipca 1950), Austria (16 kwietnia 1956), Cypr (24 maja 1961), Szwajcaria (6 maja 1963), Malta (29 kwietnia 1965), Portugalia (22 września 1976), Hiszpania (24 listopada 1977), Liechtenstein (23 października 1978), San Marino (16 października 1988), Finlandia (5 maja 1989), Węgry (6 listopada 1990), Polska (26 listopada 1991), Bułgaria (7 maja 1992), Estonia (14 maja 1993), Litwa (14 maja 1993), Słowenia (14 maja 1993), Czechy (30 czerwca 1993), Słowacja (30 czerwca 1993), Rumunia (7 października 1993), Andora (10 października 1994), Łotwa (10 lutego 1995), Albania (13 lipca 1995), Mołdawia (13 lipca 1995), Macedonia (9 listopada 1995; przyjęta pod nazwą Była Jugosłowiańska Republika Macedonii), Ukraina (9 listopada 1995), Rosja (28 lutego 1996), Chorwacja (6 listopada 1996), Gruzja (27 kwietnia 1999), Armenia (25 stycznia 2001), Azerbejdżan (25 lutego 2001), Bośnia i Hercegowina (24 kwietnia 2002), Serbia (3 kwietnia 2003), Monako (5 października 2004), Czarnogóra (11 maja 2007).

Dodatkowo status obserwatora przy Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy ma Kazachstan (od 1999 roku) oraz Izrael, zaś przy Komitecie Ministrów Rady Europy – Watykan (od 1970 roku), a spoza Europy – Japonia i Stany Zjednoczone. Przy Zgromadzeniu Parlamentarnym i Komitecie Ministrów Rady Europy obserwatorem pozostają również Kanada i Meksyk.

Wykluczonym z Rady Europy krajem jest od 1997 roku – Białoruś. Wcześniej miała ona status specjalnego gościa, jednak za naruszenie podstawowych zasad wolności, demokracji i swobód obywatelskich podczas referendum konstytucyjnym w 1996 roku – jej pozycja uległa zmianie.